راهنمای گام به گام تعویض روغن موتور و فیلتر روغن + جدول ویسکوزیته
چرا تعویض بهموقع روغن نجات بخش موتور است؟
روغن موتور مانند خون در رگ های خودرو عمل می کند. اگر کثیف یا کم شود، موتور دچار اصطکاک، داغی و در نهایت منجر به خرابی های پرخرج می شود. تعویض روغن و فیلتر یکی از ساده ترین کارهای تعمیراتی است که هر راننده ای می تواند در خانه انجام دهد؛ فقط کافی است چند نکته اساسی را بدانید.
در این مقاله از دانشنامه مای کیا قدم به قدم با هم جلو میرویم – از انتخاب روغن مناسب تا روش صحیح بستن فیلتر.
ابزار و لوازم مورد نیاز (قبل از شروع)
| وسیله | دلیل نیاز |
|---|---|
| روغن موتور جدید (مقدار مناسب برای موتور خودرو) | روانکاری اصلی |
| فیلتر روغن جدید | حذف ذرات آلاینده |
| آچار مخصوص فیلتر روغن (تسمه ای یا فنجانی) | باز کردن فیلتر قدیمی |
| آچار قوطی (یا آچار مناسب پیچ کارتر) | باز کردن پیچ تخلیه |
| لگن یا ظرف مخصوص جمع آوری روغن | جلوگیری از ریختن روغن روی زمین |
| قیف بلند | ریختن روغن جدید بدون ریخت و پاش |
| دستکش نیتریل و عینک ایمنی | محافظت از پوست و چشم |
| جک و پایه جک (یا رمپ خودرو) | دسترسی به زیر خودرو |
⚠️ هشدار ایمنی: هرگز تنها با جک بطری زیر خودرو نروید. حتماً از پایه جک یا رمپ استفاده کنید.
مرحله ۰: چه روغنی بخرم؟ – جدول ویسکوزیته بر اساس آب و هوا
ویسکوزیته یعنی غلظت روغن. عدد اول (مثلاً ۵ در 5W-30) نشان دهنده عملکرد در سرما و عدد دوم (مثل ۳۰) نشان دهنده چسبندگی در گرمای موتور است.
جدول پیشنهادی بر اساس دمای محیط:
| ویسکوزیته | دمای مناسب (درجه سانتیگراد) | نوع خودروهای رایج (بهاضافه هیوندای و کیا) |
|---|---|---|
| 0W-20 | منفی ۳۰ تا +۲۰ | خودروهای ژاپنی جدید (هیبریدی)، هیوندای و کیا جدید GDI |
| 5W-30 | منفی ۲۵ تا +۳۰ | پژو، تویوتا، چانگان، مزدا – هیوندای i10/i20/توسان، کیا پیکانتو/ریو/سلتوس |
| 10W-40 | منفی ۱۵ تا +۴۵ | سمند، پژو ۴۰۵، پراید، تیبا – هیوندای ورنا/اکسنت قدیم، کیا پراید قدیم (موتور مزدا) |
| 20W-50 | منفی ۵ تا +۵۰ | موتورهای قدیمی یا فرسوده (پیکان، آردی) |
| 0W-30 | منفی ۳۵ تا +۳۰ | مناطق بسیار سرد – هیوندای و کیا توربو در زمستان |
| 5W-40 | منفی ۲۵ تا +۴۰ | خودروهای توربوشارژ – هیوندای النترا N، کیا استینگر، هیوندای i30 N |
📌 نکته طلایی: همیشه دفترچه راهنمای خودرو را ملاک اصلی قرار دهید. اگر موتور فرسوده است (دود میکند یا روغن میسوزد)، یک درجه غلیظ تر مثل 10W-40 به جای 5W-30 انتخاب کنید.
مرحله ۱: آماده سازی خودرو و تخلیه روغن قدیم
-
موتور را ۳ تا ۵ دقیقه روشن کنید تا روغن گرم و روان شود (نه داغ، فقط ولرم).
-
خودرو را روی سطح صاف ببرید و با پایه جک محکم کنید.
-
درپوش پلاستیکی روغن را از بالای موتور باز کنید (برای تهویه و تخلیه سریع تر).
باز کردن پیچ کارتر روغن:
-
زیر خودرو بروید، پیچ کارتر (یک پیچ ۱۷ یا ۱۹ معمولی) را پیدا کنید.
-
لگن را دقیق زیر آن بگذارید.
-
با آچار قوطی پیچ را خلاف جهت عقربه ساعت باز کنید (مراقب روغن داغ باشید).
-
اجازه دهید ۱۰-۱۵ دقیقه روغن کاملاً خارج شود.
مرحله ۲: تعویض فیلتر روغن – مهمترین قدم
فیلتر قدیمی معمولاً استوانه ای فلزی است که در کنار یا پایین موتور قرار دارد.
-
آچار فیلتر روغن را روی آن ببندید.
-
آن را خلاف عقربه ساعت باز کنید (ممکن است کمی روغن بریزد).
-
محل نشستن فیلتر را با یک پارچه تمیز کنید.
-
قبل از نصب فیلتر جدید:
-
واشر لاستیکی فیلتر جدید را کمی به روغن تازه آغشته کنید (برای درزگیری بهتر).
-
فیلتر را فقط با دست و بدون آچار ببندید تا جایی که واشر لاستیکی تماس پیدا کند، سپس ¾ تا ۱ دور دیگر سفت کنید.
-
❌ اشتباه رایج: با آچار بیش از حد فیلتر را سفت نکنید. واشر پاره میشود و روغن نشت میکند.
مقاله پیشنهادی: اهمیت تعویض منظم فیلتر روغن
مرحله ۳: بستن پیچ کارتر و ریختن روغن جدید
-
واشر پیچ کارتر را چک کنید (اگر صاف یا ترک خورده است، تعویض کنید).
-
پیچ را با دست ببندید، سپس با آچار کمتر از نیم دور بیشتر سفت کنید (مقدار گشتاور معمولاً ۲۵-۳۰ نیوتن متر).
-
قیف را در درپوش بالای موتور بگذارید و روغن جدید را بریزید – ابتدا ۸۰٪ حجم مورد نیاز را بریزید (مثلاً از ۴ لیتر، ابتدا ۳.۲ لیتر).
-
چند دقیقه صبر کنید تا روغن در کارتر جمع شود.
-
میزان روغن را با میله مدرج (دیپاستیک) چک کنید – باید بین دو علامت MIN و MAX باشد.
مرحله ۴: چک نهایی و تست گرم
-
موتور را روشن کنید و ۱ دقیقه صبر کنید تا چراغ روغن خاموش شود.
-
زیر خودرو را نگاه کنید: نشت روغن از پیچ کارتر یا فیلتر؟
-
موتور را خاموش کنید، ۵ دقیقه صبر کنید، دوباره روغن را چک کنید و در صورت نیاز کمی اضافه کنید.
-
روغن قدیمی را در ظرف دربسته به مرکز جمعآوری روغن های سوخته ببرید – ریختن در طبیعت اکیداً ممنوع.
مقاله پیشنهادی: نکات مهمی که در انتخاب و تعویض روغن موتور باید در نظر داشت
۵ اشتباه کشنده هنگام تعویض روغن خانگی
| اشتباه | عواقب |
|---|---|
| استفاده از روغن با ویسکوزیته اشتباه | سایش زودهنگام موتور یا افت فشار روغن |
| فراموش کردن تعویض فیلتر روغن | آلودگی روغن جدید در کمتر از ۱۰۰۰ کیلومتر |
| سفت نکردن یا بیش از حد سفت کردن فیلتر | نشت روغن یا ترکیدن واشر |
| روغن ریزی روی لوله اگزوز | بوی بد و خطر آتش سوزی |
| استفاده نکردن از پایه جک | خطر مرگ در صورت سقوط خودرو |
مقاله پیشنهادی: نکات نگهداری موتور خودرو | افزایش عمر قطعات با 7 توصیه طلایی
سوالات متداول (FAQ)
س: هر چند کیلومتر روغن را تعویض کنیم؟
ج: در خودروهای معمولی هر ۵۰۰۰ کیلومتر یا ۶ ماه (هرکدام زودتر رسید). روغن های سنتتیک کامل تا ۱۰۰۰۰ کیلومتر هم دوام دارند.
س: آیا می توانم نوع روغن را عوض کنم (مثلاً از معدنی به سنتتیک)؟
ج: بله ولی موتور باید کاملاً سالم باشد و پیش از آن سیستم با روغن شستشو (Engine Flush) تمیز شود.
س: چرا بعد از تعویض روغن، چراغ روغن روشن می ماند؟
ج: یا میزان روغن کم است، یا فیلتر روغن بسته نشده یا سنسور فشار روغن خراب شده است. موتور را روشن نگه ندارید، سریع چک کنید.
جمع بندی: ۷ گام خلاصه برای دفعه بعد
-
روغن و فیلتر مناسب با دفترچه را بخر.
-
موتور را ولرم کن.
-
پیچ کارتر را باز کن و روغن را تخلیه کن.
-
فیلتر قدیم را باز و جای آن را تمیز کن.
-
واشر فیلتر جدید را به روغن آغشته کن و با دست ببند.
-
روغن جدید را بریز و با دیپ استیک چک کن.
-
موتور را روشن کن، نشت روغن را بررسی کن و دوباره روغن را چک کن.
اگر خودرو مشکل دارد، فورا به تعمیرگاه مراجعه کنید – پاسخ اینترنتی جایگزین معاینه حضوری نیست.
